Znaczenie prawidłowego napowietrzania
Każda instalacja kanalizacyjna, aby działała poprawnie i bezawaryjnie, musi być odpowiednio napowietrzana oraz odpowietrzana. Brak właściwej wentylacji prowadzi do powstawania nieprzyjemnych zapachów, utrudnionego odpływu ścieków oraz zapowietrzania syfonów. Objawami nieprawidłowej pracy układu są m.in. bulgotanie w odpływach, wysysanie wody z syfonów, powolne opróżnianie urządzeń sanitarnych czy odkładanie się osadów w przewodach.
Większość instalacji kanalizacyjnych w budynkach mieszkalnych działa grawitacyjnie, co oznacza, że ścieki przemieszczają się samoczynnie do zewnętrznego kolektora – miejskiej sieci kanalizacyjnej, zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni.
Prawidłowe funkcjonowanie instalacji wymaga utrzymania ciśnienia zbliżonego do atmosferycznego w całym układzie. Zakłócenie tej równowagi powoduje powstawanie podciśnienia, które może zasysać wodę z zamknięć wodnych. Właściwie zaprojektowany system kanalizacyjny musi umożliwiać swobodny dopływ powietrza w każdym miejscu, w którym może wystąpić różnica ciśnień.
Wymagania projektowe
Aby kanalizacja wewnętrzna działała prawidłowo, konieczne jest:
- zapewnienie odpowiednich średnic przewodów odpływowych,
- zachowanie wymaganych spadków,
- zastosowanie skutecznych rozwiązań napowietrzających,
- utrzymanie pełnej szczelności instalacji, łącznie z zaworami napowietrzającymi (zarówno w stanie otwartym, jak i spoczynkowym).
Projektowanie instalacji kanalizacyjnych powinno odbywać się w oparciu o normy:
- PN-EN 12056-1:2002 – Systemy kanalizacji grawitacyjnej wewnątrz budynków – Postanowienia ogólne,
- PN-EN 12056-2:2002 – Kanalizacja sanitarna – projektowanie układu i obliczenia,
- PN-EN 12056-4:2002 – Pompownie ścieków – projektowanie i obliczenia,
- PN-EN 12056-5:2002 – Montaż, badania i eksploatacja systemów kanalizacyjnych.
Na podstawie powyższych norm należy określić:
- średnice i długości przewodów,
- wartości spadków,
- sposób napowietrzania pionów i podejść kanalizacyjnych (system otwarty).
⸻
Systemy wentylacji instalacji kanalizacyjnych
Aby uniknąć powstawania podciśnienia w przewodach, stosuje się dwa główne rozwiązania konstrukcyjne:
1. System kanalizacji grawitacyjnej z wentylacją główną
W tym układzie przewody wentylacyjne stanowią przedłużenie pionów kanalizacyjnych i są wyprowadzone ponad dach budynku. Rury wywiewne umożliwiają wyrównywanie ciśnienia i eliminują ryzyko zasysania wody z syfonów.
2. System kanalizacji grawitacyjnej z wentylacją obejściową
To rozwiązanie wykorzystuje dodatkowe przewody wentylujące, które stabilizują ciśnienie w systemie i zapobiegają powstawaniu podciśnienia w pionach odpływowych.
⸻
Wykonanie podejść kanalizacyjnych
Podczas budowy podejść do przyborów sanitarnych należy zachować odpowiednią odległość od pionu.
- Długość pojedynczego podejścia (np. do wanny, zlewu, prysznica) nie powinna przekraczać 3 m. Przy większych długościach należy zastosować dodatkowe przewody napowietrzające i rewizje.
- Zmiany kierunku przepływu nie mogą być większe niż trzy, a kąt załamania nie powinien przekraczać 45° (lepiej stosować dwa kolana 45° niż jedno 90°).
- Średnice przewodów powinny odpowiadać średnicom odpływów przyborów: 40 mm dla umywalki, 50 mm dla wanny, zlewu lub prysznica.
- Miski ustępowe wymagają osobnego podejścia o średnicy 110 mm.
Przy wydłużonych podejściach konieczne jest zastosowanie zaworów napowietrzających, montowanych możliwie blisko przyboru lub na końcu podejścia.
⸻
Wentylacja systemu kanalizacyjnego
Dla prawidłowego działania instalacji, piony kanalizacyjne powinny być odpowietrzone ponad dach, w miejscu oddalonym od okien i wlotów wentylacyjnych.
W przypadku zastosowania zaworów napowietrzających należy je montować zgodnie z krajowymi przepisami i normą PN-EN 12380:2005.
Nieprawidłowe wykonanie instalacji (np. zbyt mała średnica przewodu lub zbyt długa trasa odpływu) może prowadzić do wyssania wody z syfonów.
Przy łączeniu kilku pionów do jednej rury wywiewnej jej przekrój powinien wynosić co najmniej ⅔ sumy przekrojów pionów.
⸻
Zawory napowietrzające – zasada działania i zastosowanie
Zawory napowietrzające są obecnie standardowym elementem nowoczesnych systemów kanalizacyjnych.
Ich zadaniem jest doprowadzanie powietrza do instalacji, gdy pojawi się podciśnienie, oraz uniemożliwienie wydostawania się gazów kanalizacyjnych do pomieszczenia.
Zawory muszą spełniać wymagania normy PN-EN 12380:2005 i być dobrane zgodnie z PN-EN 12056-2:2002 (tablica 10).
⸻
Warunki montażu zaworów napowietrzających
Zawory można montować:
- na przewodach spustowych, powyżej ostatniego przyboru,
- na podejściach odpływowych, w pobliżu syfonu,
- na końcu długich odcinków przewodów, gdzie niemożliwy jest montaż wywiewki.
Zasady montażu technicznego:
- Zawór należy instalować wyłącznie w pozycji pionowej (odchylenie maks. 5%).
- Pomieszczenie, w którym się znajduje, musi mieć temperaturę dodatnią – nie dopuszcza się montażu na zewnątrz.
- Minimalna wysokość montażu: 35 cm nad podłogą (w pomieszczeniu z kratką ściekową) lub 1 m nad najwyższym syfonem danego pionu.
- Średnica zaworu powinna być równa lub większa od średnicy przewodu, do którego jest podłączony.
- Zaleca się: 110 mm dla misek ustępowych, 75 mm dla pionów kuchennych, 40–50 mm dla wanien i zlewozmywaków, 32–40 mm dla umywalek.
Zawory należy zabezpieczyć siatką ochronną przed owadami i gryzoniami oraz montować w miejscu zapewniającym swobodny dopływ powietrza.
⸻
Eksploatacja i konserwacja
Zawory napowietrzające są urządzeniami bezobsługowymi, lecz wymagają okresowej kontroli.
Jedyną czynnością konserwacyjną jest czyszczenie siatki ochronnej z kurzu, pajęczyn i zanieczyszczeń.
Prawidłowo działający zawór nie wydziela zapachów i nie wymaga dodatkowych czynności serwisowych.
⸻
Korzyści wynikające z zastosowania zaworów napowietrzających
- Eliminacja ryzyka nieszczelności przy przejściach przez dach.
- Zabezpieczenie instalacji przed zamarzaniem.
- Większa swoboda projektowa w modernizowanych i nowych budynkach.
- Ułatwienie udrażniania pionów – możliwość wprowadzenia spirali hydraulicznej po demontażu zaworu.
- Redukcja kosztów montażu (brak konieczności wykonywania przebić przez stropy i dach).
- Poprawa komfortu użytkowania – redukcja hałasu i nieprzyjemnych zapachów.
⸻
Uwagi końcowe
Zawory napowietrzające nie mogą całkowicie zastępować klasycznych wywiewek dachowych – te są niezbędne do prawidłowego odpowietrzania całego systemu oraz sieci zewnętrznej.
Nie należy również montować zaworów w miejscach narażonych na zalanie ściekami, dewastację lub zbyt niską temperaturę.
Prawidłowo zaprojektowany i wykonany system kanalizacyjny z odpowiednim napowietrzaniem gwarantuje stabilną pracę instalacji, brak uciążliwych zapachów oraz wieloletnią, bezawaryjną eksploatację.